‏صفحه نخست‏
»
‏ اخبار‏
»
‏اخبار دانشگاه‏
»
‏راهکارهایی برای ارتقای فرهنگ کارآفرینی در دانشگاه‏
راهکارهایی برای ارتقای فرهنگ کارآفرینی در دانشگاه

راهکارهایی برای ارتقای فرهنگ کارآفرینی در دانشگاه

نویسنده : مهدی لشگری، عضو هیات علمی و مدیر مرکز رشد واحد دامغان


امروزه یکی از مشکلات قابل‌لمس در جامعه، بیکاری جوانان و به‌ویژه فارغ‌التحصیلان دانشگاهی است. انگیزه اصلی بسیاری از جوانان برای ورود به دانشگاه و تحصیل، پیدا کردن فرصت بهتر شغلی است، ولی بسیاری از فارغ‌التحصیلان سال‌هاست که با وجود داشتن تخصص مناسب از داشتن شغل محرومند. نظرات گوناگونی در خصوص علل بیکاری دارندگان مدارک دانشگاهی وجود دارد. این نوشتار در پی ارائه پاسخ‌های مناسبی برای دو سوال زیر است تا موضوع  از جنبه آموزش کارآفرینی در دانشگاه مورد بررسی قرار گیرد.

سوال اول- چه عواملی به عنوان نقاط ضعف و قوت سیستم آموزش کارآفرینی در دانشگاه‌های کشور از لحاظ محتوای آموزشی، روش‌های آموزش و جو کارآفرینانه دانشگاه مطرح هستند؟
سوال دوم- چه را‌هکارهایی برای بهبود وضعیت موجود آموزش کارآفرینی در دانشگاه‌‌ها قابل پیشنهاد است؟

 نقاط ضعف  سیستم آموزش کارآفرینی در دانشگاه‌ها
-1رویکرد آموزش و پرورش در تربیت کودکان و نوجوانان مبتنی بر کارآفرینی و مهارت‌آموزی نیست، در نتیجه ورودی دانشگاه‌ها شامل دانشجویانی است که به‌جای روحیه «کارآفرینی» با روحیه «کارجویی» تربیت شده‌اند و به لحاظ تربیتی سن ورود به دانشگاه برای شکل‌گیری چارچوب اصلی شخصیت و بینش فرد نسبت به زندگی برای تغییر، مناسب نیست و انرژی زیادی از آموزش‌دهنده و آموزش‌گیرنده صرف خواهد شد، بدون آنکه نتایج خاصی حاصل شود.
-2 کارآفرینی یک تفکر و استراتژی است که باید فارغ از رشته تخصصی تحصیلی، مورد توجه قرار گیرد؛‌ به عبارتی، کارآفرینی به دلیل پیوند عمیقی که با خلاقیت و نوآوری افراد دارد، در تمامی زمینه‌های علمی و تخصصی، قابلیت اجرا دارد، از این‌رو کارآفرینی یک مفهوم میان‌رشته‌ای است. در حال حاضر متون تخصصی آموزشی و به‌روز در این زمینه که مناسب رشته‌های مختلف تحصیلی باشد، در دسترس نیست و اکثر کتاب‌ها بر اصول کارآفرینی متمرکز شده‌اند و دانشجویان و فراگیران به‌دلیل تنوع رشته‌های تحصیلی قادر به برقراری ارتباط مناسب با مطالب ارائه شده و الگوبرداری در رشته تخصصی خود نیستند.
-3مشکل دیگری که در زمینه تدریس کارآفرینی در دانشگاه‌ها وجود دارد، نبود استادان آموزش‌دیده و ماهر در این زمینه است. هرچند در سال1389به همت کانون فارغ‌التحصیلان دانشگاه آزاد اسلامی در دوره‌های فشرده، تعدادی از اعضای هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی تحت آموزش قرار گرفته‌اند و مجوز تدریس برای آنها صادر شده است، اما در حال حاضر کمبود استادان متخصص در این زمینه احساس می‌شود که نیازمند توجه بیشتر مسئولان امر به تربیت استادان ماهر در این حوزه است.
-4 کارآفرینی به‌صورت درس اختیاری در مقاطع کاردانی و کارشناسی برخی رشته‌های دانشگاهی گنجانده شده که هم در طراحی سرفصل دروس و هم تعداد واحدهای درسی دارای ضعف‌های زیادی است. از قبیل اینکه به لحاظ اختیاری بودن دروس، بار روانی غیر‌مهم بودن را برای دانشجو به همراه دارد. همچنین تعداد واحدهای این درس از ترکیب دو واحد تئوری، سه واحد تئوری، یک واحد تئوری‌، یک واحد عملی و دو واحد تئوری و یک واحد عملی متنوع است، که نشان از عدم تسلط کافی برنامه‌ریزان آموزشی رشته‌های تحصیلی دانشگاهی در موضوع کارآفرینی و اهمیت آن دارد.
-5 روش آموزش کارآفرینی در دانشگاه‌ها بیشتر مبتنی‌بر سخنرانی استاد یا ارائه پروژه‌های ترجمه شده در کلاس است که مغایر روح درس کارآفرینی است. بنابراین کیفیت تاثیرگذاری این درس بر نحوه تفکر دانشجویان و نیز امکان ایجاد انگیزه لازم برای تمرین کارآفرینی در آنها زیاد نیست.
-6بسیاری از قوانین، مقررات و بخشنامه‌های دانشگاه‌ها از جمله آیین‌نامه‌های معاملاتی و دستورالعمل‌های نظارتی با روح کارآفرینی و خلاقیت و ریسک‌پذیری مدیران در تقابل است؛ به گونه‌ای که بسیاری از مفاهیم مانند فرصت‌طلبی و درآمدزایی که در مباحث کارآفرینی دارای بار‌ ارزشی مثبت است. در نگاه آیین‌نامه‌ها و رویه‌های اجرایی دانشگاه دارای بار ضد‌ارزشی و گاه متخلفانه و حتی مجرمانه همچون منفعت‌طلبی شخصی یا سوء‌استفاده از امکانات دانشگاه است. ساختار سازمانی برخی از دانشگاه‌ها در حال حاضر نه‌تنها کارآفرینانه نیست، بلکه در مواردی ضدکارآفرینی است که همین امر موجب راکد ماندن منابع مادی و مالی و عدم امکان مشارکت نیروی انسانی توانمند به منظور بهره‌برداری مناسب و اقتصادی از امکانات دانشگاه شده است.
-7تعداد قابل‌توجهی از مدیران دانشگاه‌ها به لحاظ عدم‌آشنایی کافی با مبانی کارآفرینی و به‌خصوص اهمیت کارآفرینی سازمانی در برون‌رفت از بحران فعلی دانشگاه در مسائل مالی و منابع بودجه‌ای و همچنین تاثیر مثبت آن در ایفای ماموریت دانشگاه‌ها در مسیر حل مساله بیکاری و اشتغالزایی، اهمیت زیادی به هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی در این زمینه نمی‌دهند. همچنین با توجه به الزام اولیه کارآفرینی به ریسک‌پذیری مدیران در برنامه‌ریزی و اجرای پروژه‌های کارآفرینانه، تعداد کمی از مدیران دانشگاهی دارای ویژگی شخصیتی در ریسک‌پذیری و تحمل ابهام هستند که همین امر موجب عدم‌اقبال دانشگاه‌ها به موضوع کارآفرینی شده است.

   
نقاط قوت  در فضای کارآفرینانه دانشگاه‌ها
-1تغییر نگاه مدیریت در سطح کلان دانشگاه آزاد اسلامی که با رویکرد کیفی‌سازی آموزش و حرکت به سمت دانشگاه کارآفرین و مساله‌محور از سال 1396 آغاز شده است و سیاستگذاری‌های انجام شده در تغییر ساختار سازمانی و ایجاد اداره کل تجاری‌سازی و کارآفرینی در دانشگاه به عنوان یکی از نقاط قوت موثر در حرکت جدی به سوی آموزش کارآفرینی در دانشگاه‌ها و تسریع در اجرای برنامه‌های کارآفرینانه محسوب می‌شود.
-2دانشگاه‌ها به درخصوص منابع زیرساختی برای سرمایه‌گذاری از قبیل زمین، ساختمان، آب کشاورزی، برق، کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌های مجهز، اینترنت و تجهیزات فناوری اطلاعات و اسباب و لوازم اداری در شرایط بسیار خوبی قرار دارند و این مساله باعث کاهش شدید نیاز به سرمایه‌گذاری ثابت برای پروژه‌های کارآفرینی است و به عنوان نقطه قوت در پروژه‌های اقتصادی و دانش‌بنیان محسوب می‌شود.
-3وجود استادان متخصص و با‌انگیزه، دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی و کارشناسان کارگاهی و آزمایشگاهی با‌تجربه در دانشگاه‌ها نیز از نقاط قوت بسیار حائز اهمیت در امر کارآفرینی است. این ظرفیت بالقوه را می‌توان با تعیین خط‌مشی‌های کارآفرین‌محور به سوی توسعه کارآفرینی هدایت کرد که از نتایج آن، تحرک‌بخشی در تبدیل ایده به محصول در دانشگاه و  انتقال آن به بازار و ارائه به جامعه خواهد بود.
-4وجود مراکز رشد و پارک‌های علم و فناوری در دانشگاه‌ها به عنوان تکمیل‌کننده پازل تبدیل دانش به محصول یا خدمت قابل عرضه به بازار از نقاط قوت توسعه فرهنگ فناوری و کارآفرینی در دانشگاه است.                                       

   
راهکارهای توسعه فضای کارآفرینی دانشگاهی
-1تعیین متولی با اختیارات کافی برای آموزش و ترویج کارآفرینی در دانشگاه با هدف سیاستگذاری آموزشی و پژوهشی و تهیه و تدوین منابع درسی و تربیت مدرس ویژه درس کارآفرینی که دارای قدرت برنامه‌ریزی و اجرا در حوزه‌های آموزشی، پژوهشی و اقتصادی باشد.
-2تهیه سرفصل جدید و به‌روز برای درس کارآفرینی عمومی و تعیین این درس به‌عنوان یک درس پایه برای دانشجویان به ارزش دو واحد تئوری و یک واحد عملی و الزام به ارائه این درس در نیمسال اول ورود دانشجویان کلیه مقاطع تحصیلی کاردانی و کارشناسی در دانشگاه به منظور بالا بردن اهمیت درس و آشنا کردن دانشجویان با فرهنگ کارآفرینی که در هدفمند کردن دوران تحصیل آنها بسیار موثر خواهد بود.
-3تهیه و ابلاغ بخشنامه‌ها و آیین‌نامه‌های کاربردی به منظور گره‌گشایی از کارآفرینی درون‌سازمانی و تسهیل مسیرهای استفاده از منابع انسانی و مادی دانشگاه در مسیر فعالیت‌های اقتصادی و کارآفرینی از سوی مدیریت عالی و ابلاغ به مدیران اجرایی به منظور به جریان افتادن، سرعت‌بخشی و توسعه در فرهنگ کارآفرینی که از الزامات موفقیت خواهد بود.
-4تقویت مراکز رشد دانشگاهی به لحاظ امکان پشتیبانی‌های مالی و فنی از هسته‌های فناور و کارآفرین برای ایجاد انگیزه بیشتر مراجعان که منجر به تحرک‌بخشی بیشتر  فعالیت‌های این مراکز به‌عنوان نهادهای متولی کارآفرینی در دانشگاه خواهد  شد.
-5 برگزاری دوره‌های آموزشی ویژه مدیران دانشگاه به منظور آشنایی با اهمیت کارآفرینی و نیز تقویت روحیه مشارکت و ریسک‌پذیری در ایشان و نیز تعیین شاخص‌های مربوط به توسعه و ترویج فعالیت‌های کارآفرینی در ارزیابی عملکرد مدیران که می‌تواند به بهبود فضای کارآفرینی در دانشگاه کمک کند.
امید است با در نظر گرفتن این واقعیت که برای حل مشکل بیکاری، ترویج و حمایت از فرهنگ کارآفرینی یک ضرورت غیر‌قابل‌انکار است و تجارب سایر کشورهای موفق نیز موید آن است؛ تلاش جدی در تغییر محتوای سیستم آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان از سوی دولت صورت گیرد و همچنین مسئولان آموزش عالی کشور نیز برای ارتقای فرهنگ کارآفرینی در جامعه دانشگاهی، گام‌های عملیاتی موثری بردارند تا در یک افق پنج ساله شاهد تغییرات شگرف اقتصادی ناشی از فعال شدن هسته‌های کارآفرین در جامعه باشیم.

 

   1397/3/8 11:50    تعداد بازدید :  41

تعداد بازدید : 41
Rating: 0/10 (تعداد آرا 0 نفر )



کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان می باشد.